«خوشبختي و سلامت رواني در دنياي مدرن» (آسيب‌شناسي وضعيت به‌هنجار انسان)

اثر: اريش فروم

مشخصات كنوني عصر ما، در ابتداي قرن بيست و يكم، تغييرات شگرف در ساختارهاي دوران كهن، فروپاشي نظامهاي اجتماعي سنتي در شرق و غرب جهان، توسعه دنياي الكترونيك و ورود به‌دوران بيومتريك و سردرگمي انسان و جوامع بشري براي يافتن راه و مسير خوشبختي و سعادت خود است.

هيچ‌گاه در تاريخ نوع بشر، سرعت تغييرات رواني و اجتماعي انسان به‌اين حد شتاب‌انگيز و فوق‌العاده نبوده است. همزمان هم هيچ‌گاه چنين ابهام و سردرگمي عظيمي، فراراه انسان و جوامع بشري قرار نداشته است.

انسان مدرن براي يافتن مسير خوشبختي و پيشرفت، در بحران فرهنگي و ايدئولوژيك كنوني، جز مراجعه به‌خود و دستاوردهايي كه انديشمندان و پيشتازان رهايي‌اش طي قرون و اعصار گذشته به‌كشف آن نائل شده‌اند، راه ديگري در پيش رو ندارد. ما در عصري زندگي مي‌كنيم كه بعد از فروپاشي اتحاد شوروي و جنبشهاي رهايي‌بخش در جهان، پديدة هولناكي به‌نام بنيادگرايي مذهبي، از خاورميانه، آفريقا، آسيا و ساير نقاط جهان سربرآورده است و در عين ناباوري، زندگي ميليونها انسان را نابود و تحت تأثير قرار داده است. همزمان ثروت و سرمايه افراد و مؤسسات تجاري در آمريكا و اروپا از مرز تريليونها دلار گذشته است. ساختار طبقاتي جوامع سنتي و نوين به‌سرعت در حال تغيير و فروپاشي است و نظامهاي اقتصادي ـ اجتماعي 100 سال پيش، ديگر در جهان جايي ندارند. در عين حال، در جوامع پيشرفتة اروپايي و آمريكا، بحران ايدئولوژيك كنوني، به فقر و فساد، قتل و جنايت، خودكشي و كشتارهاي حيرت‌انگيز مستمر عليه جوانان و مردم بيگناه، كه اغلب صفحات اول روزنامه‌هاي اروپايي و آمريكايي را پر مي‌كند، منجر شده است.

با فروريختن انگاره‌هاي قديمي و نامشخص بودن مسير آينده، نوع بشر با اين سؤال هميشگي مواجه شده است كه در اوضاع و احوال كنوني چه بايد كرد؟ كتاب حاضر يافته‌هاي اريش فروم، انديشمند بزرگ علوم انساني در قرن بيستم، در پاسخ به اين سؤال هميشگي انسان است.

بعد از كارل ماركس، ماكس وبر و زيگموند فرويد، هيچ دانشمندي در جهان تاكنون، همانند اريش فروم، به‌چنين عمقي از شناخت انسان و روان او دست نيافته است. بيشتر اين كه، تقريباً هيچ دانشمندي قادر نبوده است كه تأثيرات متقابل ويژگيهاي رواني انسان با منافع طبقاتي و ساختارهاي اجتماعي را به چنين عمق، سادگي و زيبايي، براي ساير انسانها قابل فهم و لمس نمايد.

در ميان دستاوردهاي بزرگي كه آثار اريش فروم، براي پيشرفت و سعادت نوع بشر، در سراسر جهان داشته است، مايلم به‌تأثيرات ويژه انديشه‌هاي او براي مردم ايران و جنبش انقلابي و پيشتاز آن اشاره كنم. آشنايي و دوستي من با پروفسور راينر فونك، وارث فرهنگي اريش فروم، در دهه گذشته، شانس ترجمه آثار و كتابهاي جديد و منتشر نشده فروم را نصيب من كرد، تا مردم ايران و نسل جوان، در فرداي آزادي ايران، از دستاوردهاي بزرگ بشري براي سعادت و خوشبختي خود بهره‌مند شود.

جا دارد كه در اين ديباچه از ياري‌هاي پروفسور راينر فونك و همين‌طور رهنمودها و انديشه‌هاي مريم رجوي، كه در ترجمه اين كتاب كمك شاياني به‌من كرده است، سپاسگزاري كنم.

ترجمه كتاب خوشبختي و سلامت رواني در دنياي مدرن (آسيب‌شناسي وضعيت به‌هنجار انسان)، اثر اريش فروم، گردآوري و پيشگفتار از پروفسور راينر فونك، چاپ دوم، را به آقاي مسعود رجوي، مسئول شوراي ملي مقاومت ايران، تقديم مي كنم.

حسن نايب‌آقا

تابستان 1396